Γιώργος Χαρβαλιάς26 Οκτ 2026
Αρχισα να γράφω αυτές τις γραμμές Κυριακή πρωί, χωρίς ακόμη να υπάρχει η παραμικρή ένδειξη για το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στη Σερβία.
Την τελευταία φορά που επισκέφθηκα το Βελιγράδι, πριν από περίπου δύο χρόνια, έφυγα με ανάμεικτα συναισθήματα. Η χώρα έχει μείνει καμιά δεκαπενταριά χρόνια πίσω σε σχέση με τα γειτονικά πρώην ομόσπονδα διαμερίσματα της πάλαι ποτέ κραταιάς Γιουγκοσλαβίας που σήμερα είναι ανεξάρτητα κράτη, ενταγμένα στην Ε.Ε., όπως η Σλοβενία και η Κροατία. Φυσικό επόμενο, αφού η Σερβία υπέστη απηνή διωγμό, βομβαρδίστηκε, απομονώθηκε και εν τέλει δαιμονοποιήθηκε από τις δυτικές «δυνάμεις του καλού», περίπου τις ίδιες που σήμερα πρωτοστατούν στην καμπάνια εχθροπάθειας κατά της Ρωσίας.
Ναι, στην Κνεζ Μιχαΐλοβα, τον πιο πολυσύχναστο και εμπορικό πεζόδρομο της σερβικής πρωτεύουσας, που οδηγεί στο ιστορικό φρούριο και στον Πύργο Νεμπόισα, εκεί όπου φυλακίστηκε και μαρτύρησε ο Ρήγας Φεραίος, δεν θα βρεις εντυπωσιακές βιτρίνες και επώνυμες μάρκες. Θα σκοντάψεις όμως σε κάποια καταπληκτικά βιβλιοπωλεία, με συλλεκτικές εκδόσεις όπως αυτά που υπάρχουν σε πολλά σημεία του Βελιγραδίου και δεν υπάρχουν στους δρόμους των Αθηνών.
Ναι, η βαλκανική μιζέρια δεν έχει εξαφανιστεί ακόμη και από το κέντρο της ιστορικής πόλης, πλην όμως οι άνθρωποι δεν μοιάζουν ταλαιπωρημένοι. Οικογένειες με μικρά παιδιά, παππούδες και γιαγιάδες, νεαρόκοσμος με αθλητική περιβολή και πολλά κατοικίδια που ελέγχονται υποδειγματικά από τους ιδιοκτήτες τους γεμίζουν κάθε Σαββατοκύριακο τα μεγάλα πάρκα και τις προβλήτες γύρω από τον ποταμό Σάβα. Ευνομία, ευταξία και ένα είδος γαλήνης -θα σας έλεγα-, από αυτή που τόσο λείπει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Εφυγα, λοιπόν, από το Βελιγράδι λίγο μελαγχολικός, γιατί αυτή η χώρα τιμωρήθηκε και καταδικάστηκε άδικα σε οικονομική καθυστέρηση, αλλά ταυτόχρονα και με ένα αδιόρατο συναίσθημα φθόνου. Ο,τι έχουν χάσει οι Σέρβοι σε «επίπεδο ζωής» το έχουν αντισταθμίσει σε επίπεδο ψυχικής ισορροπίας. Οι άνθρωποι είναι νορμάλ. Και τι εννοώ με αυτό, για να μην παρεξηγηθώ. Διατηρούν ψηλά στη συνείδησή τους τον θεσμό της οικογένειας, αγαπούν την πατρίδα τους, σέβονται τις παραδόσεις και τη θρησκεία τους και, παρότι απολύτως Ευρωπαίοι, δεν διακατέχονται από ευρωπληξία. Δεν παρασύρθηκαν από την καταιγίδα της woke υστερίας, δεν σαγηνεύονται από τις σειρήνες της παγκοσμιοποίησης και το κυριότερο: δεν αποθεώνουν σάπια πρότυπα άλλων. Δεν ενστερνίζονται δηλαδή ως νέα αξία ό,τι ανώμαλο σερβίρει ως «μόδα» η Εσπερία, όπως οι παρελάσεις και οι αρματοδρομίες λεβεντοπαλίκαρων με… στρινγκ.
«Αρα είναι οπισθοδρομικοί, ενδεχομένως και ομοφοβικοί» θα πει ο… προοδευτικός της παρέας. Ας τον πληροφορήσω, λοιπόν, ότι η Σερβία είχε δηλωμένη λεσβία πρωθυπουργό, προτού εμείς ακούσουμε το όνομα… Κασσελάκης. Οι άνθρωποι δεν έχουν καμία προκατάληψη, απλώς έχουν πλήρη συναίσθηση του μέτρου.
Μεγάλος παίκτης
Πάμε και στα πολιτικά τώρα. Οποιος σπεύσει προκαταβολικά να ξεγράψει τον Βούτσιτς κάνει λάθος. Είναι μεγάλος παίκτης ο Σέρβος πολιτικός και διατηρεί ακόμη σοβαρά ερείσματα στην επαρχία. Γιατί; Γιατί απλούστατα κατάφερε να σταθεροποιήσει τη χώρα σε μία περίοδο πλήρους διεθνούς απομόνωσης και με τα ελάχιστα εφόδια της ασθμαίνουσας σερβικής οικονομίας κατάφερε επίσης να ανατάξει μισθούς και συντάξεις σε επίπεδο στοιχειώδους αξιοπρέπειας. Χειρίστηκε επίσης με εξαιρετική μαεστρία τα καυτά μέτωπα στο Κοσσυφοπέδιο και στη Βοσνία, χωρίς να παραδώσει κάτι από αυτά που παρέλαβε, παρά τις πιέσεις, τους εκβιασμούς και το ψευτο-δέλεαρ ένταξης στην Ε.Ε.
Σήμερα ο Βούτσιτς έχει καταστήσει τη χώρα του σημείο αναφοράς στη διπλωματική σκακιέρα. Κατάφερε να «μαλακώσει» τους Αμερικανούς, ακόμη και πριν από την έλευση Τραμπ, έφερε σημαντικές επενδύσεις από την Κίνα και φυσικά παραμένει ένας από τους ελάχιστους Ευρωπαίους ηγέτες που μιλά στον Πούτιν πρόσωπο με πρόσωπο. Μόνο τους Γερμανούς δεν μπόρεσε να κατευνάσει, γιατί αυτοί έχουν λυσσάξει να πάρουν τη ρεβάνς από όλους τους «εχθρούς» του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και στήνουν δικό τους σκηνικό στη Βαλκανική.
Φυσικά, ο Βούτσιτς δεν είναι άγιος. Ενας αυταρχικός αλλά ταυτόχρονα χαρισματικός ηγέτης είναι, από την ίδια μηχανή που έβγαλε τον Ερντογάν, τον Ορμπαν και τον ισχυρό άνδρα του Κρεμλίνου. Και όχι από τη μηχανή παραγωγής υπαλλήλων που δουλεύει φασόν χρόνια τώρα στην Ελλάδα… Ασφαλώς η παραμονή του στην εξουσία επί δώδεκα συναπτά χρόνια έχει κουράσει. Οπως και τα κρούσματα διαφθοράς, ευνοιοκρατίας ή πελατειακών διακρίσεων, που μπροστά στα δικά μας βέβαια είναι πταίσματα.
Η τραγωδία στο Νόβι Σαντ, μικρογραφία της δικής μας στα Τέμπη, αλλά επίσης με ακέραια κρατική ευθύνη και μπόχα πολιτικής συγκάλυψης, πυροδότησε ένα μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας χωρίς κοινωνικό ή ιδεολογικό πρόσημο με πρωταγωνιστές τους Σέρβους φοιτητές. Η νεολαία βγήκε στους δρόμους, χωρίς να καίει και να σπάει, απλώς για να πει το «ως εδώ». Αλλά το κίνημα δεν ήταν προσωποπαγές ούτε χειραγωγήθηκε από άλλες πολιτικές δυνάμεις. Στην πορεία έβαλε μπροστά γνωστούς πανεπιστημιακούς, υιοθέτησε συλλογικό τρόπο λήψης αποφάσεων με υψηλό επίπεδο αυτοοργάνωσης και τελικά κατάφερε να καταθέσει πλήρες ψηφοδέλτιο 250 εδρών με διακριτές προσωπικότητες, ηθοποιούς, καλλιτέχνες, δικαστές αλλά και ανθρώπους της υπαίθρου, όπως αγρότες.
Το εγχείρημα, αν το σκεφτείτε ή το συγκρίνετε κιόλας με την ελληνική περίπτωση, είναι εκπληκτικό. Προϋποθέτει τεράστια σοβαρότητα, πειθαρχία, αυτογνωσία και κυρίως ανιδιοτέλεια. Ταπεινοφροσύνη και αλτρουισμό.
Για εμένα το πιο εκπληκτικό είναι ότι το Κίνημα αυτό δεν καπελώθηκε, παρά τις μανιώδεις προσπάθειες των Βρυξελλών από ξένες υπηρεσίες και περίεργες ΜΚΟ για να μεταβληθεί σε «πορτοκαλί επανάσταση» και να πάρει χαρακτήρα φιλοευρωπαϊκής ή αντιρωσικής καμπάνιας. Οι Σέρβοι φοιτητές έμειναν εντελώς ασυγκίνητοι από τις γενναιόδωρες υποσχέσεις και αποδείχτηκαν απολύτως προσηλωμένοι στον πατριωτικό στόχο τους. Γι’ αυτό και στις τεράστιες προεκλογικές συγκεντρώσεις των τελευταίων ημερών δεν είδατε ούτε μια από τις (απεχθείς σε πολλούς πλέον) σημαίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αποκλειστικά τις τρίχρωμες σερβικές σημαίες βλέπαμε, λάβαρα μεσαιωνικών ηρώων, εικόνες αγίων και τον… άνθρωπο με τον ξύλινο σταυρό. Αυτόν που επέλεξαν οι Σέρβοι φοιτητές να βάλουν επικεφαλής του ψηφοδελτίου τους. Μόνο που ο δρ Ιλια Σρντάνοβιτς δεν είναι κάποιος… ψεκασμένος, όπως πολλοί στην Ελλάδα θα έσπευδαν να προδικάσουν. Είναι κορυφαίος επιστήμονας, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ και ίσως ο πιο διακεκριμένος επεμβατικός καρδιολόγος της γειτονικής χώρας!
Αξία της Ορθοδοξίας
Το διανοείστε; Πόσο πιο μπροστά είναι αυτή η νεολαία που τον έβαλε μπροστά ως «πρώτο μεταξύ ίσων» με ευθεία αναφορά στην ανώτερη πνευματική αξία της Ορθοδοξίας. Φανταστείτε στις δικές μας πορείες με τις κόκκινες σημαίες, τα πλακάτ και τις αραβικές μαντίλες να είχε τολμήσει φοιτητής να κρατήσει σταυρό ή ορθόδοξα λάβαρα.
Είναι, λοιπόν, ένδειξη μεγάλης σοβαρότητας ότι οι Σέρβοι φοιτητές αμφισβητούν το κατεστημένο, αλλά δεν αμφισβητούν τον τόπο που τους γέννησε. Και σέβονται τη θρησκεία που τους βάφτισε.
Ασφαλώς δεν μπορώ να προδικάσω τι θα γίνει στις κάλπες, μια και την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχουν κλείσει. Η χώρα μπορεί να περάσει περίοδο σφοδρής δοκιμασίας, ακόμη και εσωτερικού διχασμού. Αλλά με τέτοια νεολαία δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Θα βρει τον δρόμο της, χωρίς να υποκύψει -εύχομαι- στο…τέρας των Βρυξελλών.
Οσο για εμάς, θα μείνουμε παγιδευμένοι στις αυταπάτες μας, ξενομανείς, χειραγωγούμενοι και ετερόφωτοι, όπως ακριβώς και οι πολιτικοί μας. Αλλά πολίτες του κόσμου, έτσι; Ευρωπαίοι! Ναι, ζηλεύω πολύ τους Σέρβους, αλλά από την άλλη χαίρομαι που αυτοί είναι οι φίλοι μας στην ε
πικίνδυνη βαλκανική γειτονιά μας…
